Görme Alanında Daralma

Görme alanınızda fark ettiğiniz bir daralma; kenarlardaki eşyalara çarpma, arabaların yandan geldiğini geç fark etme, gece görmede zorlanma veya sanki bir tünelden bakıyormuş gibi bir his tarif ediyor olabilirsiniz. Bu şikâyet, birçok kişi tarafından uzun süre fark edilmeden yaşanabilir çünkü beyin, eksik kalan görme alanını genellikle diğer gözle veya baş hareketleriyle telafi eder.

Görme alanında daralma, genellikle yavaş ilerleyen ve fark edilmesi zor bir şikâyettir; en sık nedeni glokomdur ancak tek neden değildir. Ani gelişen bir daralma acil değerlendirme gerektirebilir. Nedenin netleştirilmesi için göz içi basıncı ölçümü, optik sinir incelemesi ve gerektiğinde görme alanı testini içeren ayrıntılı bir göz muayenesi gereklidir.

Görme alanında daralma, gözün belirli bölgelerinden gelen görsel bilginin beyne yeterince ulaşmaması anlamına gelir. Bu durum ani ve fark edilir şekilde ortaya çıkabileceği gibi, aylar hatta yıllar içinde çok yavaş ilerleyerek de gelişebilir. Yavaş ilerleyen tip, özellikle kenarlardan (periferik) başlıyorsa sıklıkla glokom gibi optik siniri etkileyen kronik hastalıklarla ilişkilidir; ani başlayan tip ise farklı ve bazen acil değerlendirme gerektiren nedenlere işaret edebilir.

Etkilenen bölge de önemli bir ipucudur: bazı hastalarda kayıp önce görme alanının kenarlarında başlarken, bazı hastalarda merkezi görme alanı da etkilenebilir. Periferik alandan başlayan yavaş kayıplar günlük yaşamda uzun süre fark edilmeyebilir; kişi genellikle merdivenlerde tökezleme, yürürken bir şeylere çarpma veya araç kullanırken yan tarafları geç fark etme gibi dolaylı belirtilerle durumun farkına varır. Bu nedenle belirgin bir şikâyet olmasa dahi düzenli aralıklarla yaptırılan bir göz muayenesi, henüz fark edilmemiş bir daralmayı erken aşamada ortaya çıkarabilir; bu amaçla yapılan değerlendirme rutin göz muayenesi kapsamında da yer alabilir.

Görme alanında daralmanın en sık nedenlerinden biri glokomdur; göz içi basıncının optik siniri zamanla zedelemesi sonucu önce çevresel görme alanı etkilenir. Bunun dışında ileri evre retina hastalıkları, optik sinire ait diğer hasarlar, bazı nörolojik tablolar ve göz içi kanamalar da görme alanında daralmaya yol açabilecek nedenler arasındadır. Bu nedenlerin tümü aynı sıklıkta görülmez; bazıları klinikte sık karşılaşılırken bazıları çok daha nadir görülür ve genellikle ek tetkiklerle doğrulanır. Hangi nedenin söz konusu olduğu, ayrıntılı bir göz muayenesi olmadan belirlenemez.

Bu nedenlerden glokom, özellikle ileri yaşta ve ailesinde glokom öyküsü bulunan kişilerde daha sık görülen bir tablodur; ancak daha genç yaşlarda da ortaya çıkabilir. Retina kaynaklı nedenler genellikle daha ani başlayan ve fark edilmesi kolay bulgularla seyredebilirken, nörolojik nedenler ve göz içi kanamalar görece nadir görülür ve fark edildiklerinde hızlı bir değerlendirme gerektirebilir.

Bu şikâyetin bu sitede en ayrıntılı ele alındığı tablo glokomdur; glokomda görme alanı daralması genellikle yavaş ve sinsi ilerler, çoğu hasta ileri evreye kadar fark etmez. Glokom hakkında ayrıntılı bilgiye glokom sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Bununla birlikte görme alanındaki daralma her zaman glokoma bağlı olmayabilir; retina veya sinir sistemine ait başka nedenler de benzer bir tabloya yol açabilir, bu nedenle şikâyetin kaynağının netleştirilmesi için göz muayenesi gereklidir.

Kapsamlı bir göz muayenesi sırasında yalnızca glokom değil, katarakt gibi görme kalitesini farklı şekilde etkileyen başka durumlar ya da retina tabakasına ait bulgular da fark edilebilir; bazı durumlarda göz kapağıyla ilgili küçük bulgular da aynı muayenede değerlendirilebilir. Bu nedenle görme alanında daralma şikâyetiyle başvuran bir hastada tek bir tabloya odaklanmak yerine gözün genel yapısının bütün olarak incelenmesi tercih edilir.

Görme alanında ani ve hızlı gelişen bir daralma, şiddetli göz ağrısı, bulanık görme veya ışık etrafında halkalar görmeyle birlikteyse bu tablo acil değerlendirme gerektirebilir. Böyle bir durumda vakit kaybetmeden bir göz hekimine başvurulmalıdır. Yavaş ve fark edilmeden ilerleyen daralmalarda ise durum acil olmasa da, ilerlemenin durdurulabilmesi açısından erken değerlendirme önemini korur.

Ailesinde glokom öyküsü bulunanlar, ileri yaşta olanlar veya daha önce göz içi basıncı yüksek ölçülmüş kişiler için bu şikâyetin ciddiyetle ele alınması özellikle önemlidir; bu grupta yavaş ilerleyen bir daralma bile altta yatan bir glokom tablosunun ilk işareti olabilir. Şikâyetin ne kadar süredir var olduğu, tek gözde mi yoksa iki gözde mi hissedildiği ve eşlik eden başka bir belirti olup olmadığı, hekimin aciliyeti değerlendirmesine yardımcı olan bilgilerdir; bu nedenle muayeneye giderken bu ayrıntıları not almak faydalı olabilir.

Görme alanında daralma şikâyetiyle başvuran bir hastada öncelikle şikâyetin ne zaman başladığı ve nasıl seyrettiği sorgulanır, ardından göz içi basıncı ölçülür, optik sinir başı incelenir ve gerekli görülürse görme alanı testi (perimetri) ile daralmanın derecesi ve deseni belirlenir. Bu değerlendirme, glokom muayenesi kapsamında yapılır ve daralmanın glokoma mı yoksa başka bir nedene mi bağlı olduğunun ayırt edilmesine yardımcı olur. Gerekli görüldüğünde retina veya optik sinirin görüntülenmesi için ek tetkikler de değerlendirmeye eklenebilir. Glokom muayenesinin nasıl yapıldığı hakkında ayrıntılı bilgiye glokom muayenesi sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Değerlendirme sonucunda glokom yönünde bulgu saptanırsa, hastaya özgü bir hedef göz içi basıncı belirlenir ve durumun seyrini objektif olarak göstermesi açısından görme alanı testi belirli aralıklarla tekrarlanır; böylece daralmanın durup durmadığı veya ilerleyip ilerlemediği zamanla karşılaştırmalı olarak izlenebilir.

Görme alanı daralmasının tedavisi, altta yatan nedene göre belirlenir. Nedeni glokom ise amaç göz içi basıncını kontrol altına alarak ilerlemeyi durdurmak veya yavaşlatmaktır; bu, damla tedavisinden başlayıp gerekirse lazer veya cerrahiye kadar basamaklı bir süreçtir. Glokoma bağlı tedavi seçenekleri hakkında ayrıntılı bilgiye glokom tedavisi sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Nedenin glokom dışında bir tablo olduğu belirlenirse, tedavi yaklaşımı o hastalığa özgü şekilde planlanır.

Glokoma bağlı görme alanı kayıplarında tedavinin amacı mevcut kaybı geri kazandırmak değil, ilerlemeyi durdurarak kalan görme alanını korumaktır; bu nedenle tedaviye erken başlanması ve düzenli sürdürülmesi sonucu doğrudan etkiler. Nedeni glokom dışı retina veya sinir sistemine ait bir tablo ise, izlem ve tedavi süreci ilgili branşla birlikte yürütülebilir; bazı durumlarda göz lazer uygulamaları da tedavi basamaklarından biri olarak gündeme gelebilir. Hangi yaklaşımın uygun olduğu, ancak nedene yönelik ayrıntılı değerlendirme sonrasında netleşir.

Nedeni ne olursa olsun, tedavi sürecinde hastanın önerilen kontrol aralıklarına düzenli şekilde uyması büyük önem taşır; damla kullanımının aksatılması veya kontrollerin atlanması, göz içi basıncındaki veya görme alanındaki değişimin zamanında fark edilmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle tedavi planı kadar, plana bağlılık da sonucu doğrudan etkileyen bir unsurdur.

Görme alanınızda bir daralma fark ettiyseniz, vakit kaybetmeden İstanbul'da Op. Dr. Anıl Kaya ile randevu oluşturarak değerlendirme yaptırabilirsiniz. İletişim sayfamızdan randevu talebinde bulunabilirsiniz.