PRK (No Touch) Nedir?

PRK (No Touch), korneanın en dış tabakası olan epitele dokunmadan, lazerin doğrudan kornea yüzeyine uygulandığı bir lazer tekniğidir. Femto LASIK'ten farklı olarak flep oluşturulmaz; bu nedenle özellikle kornea kalınlığı sınırda olan hastalarda değerlendirmeye alınan bir seçenektir. Yöntem, göz lazer cerrahisinin yüzeysel ablasyon ailesine girer ve onlarca yıldır uygulanan excimer lazer teknolojisine dayanır. "No touch" ifadesi, epitel tabakasının mekanik bir aletle kazınması yerine, ayrı bir lazer atımıyla uzaklaştırılmasını tarif eder; bu sayede kornea yüzeyine temas eden alet sayısı azalır. PRK'nın temel mantığı, kırma kusurunun büyüklüğüne göre hesaplanan miktarda kornea dokusunun excimer lazerle yeniden şekillendirilmesidir; bu şekillendirme ışığın retina üzerinde daha net odaklanmasını sağlar. Excimer lazer, ultraviyole dalga boyunda çalışan ve dokuyu ısıtmadan, çok ince katmanlar hâlinde buharlaştıran bir lazer türüdür; bu özelliği sayesinde çevre dokuya yayılan ısı hasarı sınırlı kalır. PRK'da lazer doğrudan kornea yüzeyine, yani epitelin altındaki tabakaya uygulanır; bu da onu "yüzeysel" lazer yöntemleri grubuna sokar. Flep oluşturan yöntemlerde (Femto LASIK gibi) kornea içine bir kapak açılırken, PRK'da böyle bir kapak hiç oluşturulmaz — epitel kendiliğinden yeniden büyür.

PRK, göz lazer cerrahisi kapsamındaki üç ana yöntemden biridir ve miyopi, hipermetropi ile astigmat gibi kırma kusurlarının düzeltilmesinde kullanılır. Bu yöntemin hangi kırma kusurlarında ve hangi hastalarda tercih edildiği, genel lazer cerrahisi değerlendirmesi içinde ele alınır. Üç yöntem (PRK, Femto LASIK, SMILE) aynı hedefe farklı yollardan ulaşır; aradaki fark korneaya nasıl ulaşıldığı ve iyileşme sürecinin nasıl işlediğidir. Hangi yöntemin uygun olduğu, muayenede kornea kalınlığı, göz kuruluğu öyküsü ve yaşam tarzı birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu üç yöntemin ortak noktası, gözlük veya kontakt lens bağımlılığını azaltmayı hedeflemesidir; ancak hangi kırma kusurunda hangi yöntemin daha sık tercih edildiği ayrı ayrı değerlendirilir.

PRK, özellikle kornea kalınlığı sınırda olan, mesleği veya yaşam tarzı gereği göze darbe riski daha yüksek olan hastalarda tercih edilebilir. Flep oluşmadığı için flep ile ilgili komplikasyon riski taşımaz. Uygunluk, kornea kalınlığı ve göz yüzeyi sağlığına göre muayenede belirlenir. Aşağıdaki profiller PRK değerlendirmesinde sıklıkla öne çıkan durumlardır; kesin uygunluk yalnızca muayene sonrasında netleşir. Kornea kalınlığı, göz yüzeyinin sağlığı, gözyaşı miktarı ve kırma kusurunun derecesi birlikte değerlendirildiğinde PRK'nın mı yoksa başka bir yöntemin mi daha uygun olacağı netleşir. Bu değerlendirme, topografi ve pakimetri gibi ölçümlerle desteklenen ayrıntılı bir muayene gerektirir; tek bir ölçüme bakılarak karar verilmez.

İşlem öncesinde göz damla anestezisi ile uyuşturulur; hasta işlem sırasında ağrı hissetmez. Ardından kornea yüzeyi excimer lazerle kişiye özel hesaplanan miktarda düzenlenir ve işlem sonunda iyileşmeyi desteklemek amacıyla geçici bir bandaj kontakt lens yerleştirilir. İşlem tek gözde kısa sürer ve genellikle aynı gün eve dönülebilir.

1. 1Damla anestezi. Göz yüzeyi damla ile uyuşturulur, ağrı hissedilmez.
2. 2Epitel tabakasının kaldırılması. Korneanın en dış ince tabakası nazikçe uzaklaştırılır.
3. 3Excimer lazer ile doku düzenleme. Kişiye özel hesaplanan miktarda kornea yüzeyi yeniden şekillendirilir.
4. 4Bandaj kontakt lens. İyileşmeyi desteklemek için geçici, yumuşak bir kontakt lens takılır.

PRK'nın avantajı flep oluşturulmaması ve flep ile ilişkili risklerin bulunmamasıdır; bu özellik onu ince korneaya veya temas riski yüksek yaşam tarzına sahip hastalar için değerlendirmeye değer kılar. Sınırlaması ise epitel tabakasının yeniden oluşması gerektiği için iyileşme sürecinin Femto LASIK'e göre biraz daha uzun sürebilmesi ve ilk günlerde batma/hassasiyet hissinin daha belirgin olabilmesidir. Görme netliğine kademeli ulaşıldığı için PRK, hızlı netleşme beklentisi olan hastalarda önceliği başka bir yönteme bırakabilir; bu tercih muayenede birlikte değerlendirilir. Flep oluşturulmadığı için PRK, sonraki yıllarda göze darbe alma ihtimali olan hastalarda flep kayması gibi bir endişe taşımaz; bu da onu bazı meslek gruplarında öne çıkarabilir. Buna karşılık epitelin yeniden oluşması birkaç gün sürdüğü için görme netliğine kademeli ulaşılır; bu bekleme süresi, hızlı toparlanma isteyen hastalar için değerlendirilmesi gereken bir faktördür.

İlk birkaç gün gözde batma, sulanma ve ışığa hassasiyet görülebilir; bu süreçte hekim tarafından önerilen damlalar kullanılır. Görme netliği kademeli olarak artar; PRK'da epitel tabakasının yeniden oluşması gerektiği için bu süreç Femto LASIK ve SMILE'a göre biraz daha uzun sürebilir. Aşağıdaki zaman çizelgesi PRK'da farklı iyileşme kilometre taşlarının yaklaşık ne zaman yaşandığını gösterir; süreler kişiden kişiye değişebilir.

Her cerrahi işlemde olduğu gibi PRK'da da enfeksiyon, gecikmiş iyileşme, kornea üzerinde geçici bulanıklık (haze) ve öngörülenden farklı bir görme sonucu gibi riskler bulunur. Bu risklerin sıklığı düşüktür ancak her hastada aynı iyileşme süreci yaşanmayabilir; ayrıntılı bilgi muayenede paylaşılır. Reçete edilen damlaların düzenli kullanılması ve kontrol randevularının aksatılmaması, olası komplikasyonların erken fark edilmesi açısından önemlidir. Kornea üzerindeki geçici bulanıklık (haze) çoğunlukla zamanla azalır ve önerilen damla tedavisiyle takip edilir; kalıcı olması nadir görülen bir durumdur. İşlem öncesi yapılan ayrıntılı muayene, göz yüzeyi enfeksiyonu veya kuru göz gibi işlemi geciktirebilecek durumların önceden fark edilmesini sağlar.

PRK'ya alternatif olarak Femto LASIK ve SMILE (KLEx) yöntemleri de değerlendirilebilir. Hangi yöntemin daha uygun olacağı kornea kalınlığı, göz kuruluğu öyküsü ve kişisel tercihlere göre değişir; bu konuda ayrıntılı karşılaştırmalar ayrı içeriklerde ele alınmıştır. Kırma kusurunun türü ve derecesi de yöntem seçiminde belirleyici olabilir; miyopi, hipermetropi ve astigmat gibi durumların her biri kendi içeriğinde ayrıca ele alınmıştır. Uygunluk değerlendirmesi sırasında yalnızca kornea ölçümleri değil, hastanın günlük yaşamı, mesleği ve iyileşme süresine dair beklentisi de göz önünde bulundurulur; bu nedenle aynı ölçümlere sahip iki hastada farklı yöntemler önerilebilir.

PRK'nın Femto LASIK ve SMILE ile karşılaştırması, iyileşme süresi, ilk günlerdeki his ve flep ile ilgili farklar açısından ayrı karşılaştırma içeriklerinde ele alınmıştır. Hangi yöntemin sizin için daha uygun olacağına dair genel bir değerlendirme, lazer uygunluk muayenesi ve yöntem karar rehberinde bulunabilir.

PRK uygunluğunuzu değerlendirmek için iletişim sayfası üzerinden Op. Dr. Anıl Kaya'nın İstanbul'daki muayenehanesinden randevu talep edebilirsiniz. Muayenede kornea kalınlığı, göz yüzeyi sağlığı ve numaranız birlikte değerlendirilerek size uygun yöntem netleştirilir.